Bij de nadering van Prinsjesdag rees bij velen de vraag 'Wat resteert er nog voor Cultuur?'
Daarop vooruitlopend vond op 6 september in Amsterdam het jaarlijkse, door Kunsten ’92 georganiseerde, Paradiso Debat plaats met als thema ‘Generatieve AI: wat is de macht én kracht van de culturele en creatieve sector?’
door Stan Rijven
'Wat zijn de risico’s van AI? Wie betaalt de rekening? Wie beslist wat we geleverd krijgen? En wie profiteert?' In het Amsterdamse Paradiso gingen makers, bestuurders en politici over deze vragen met elkaar in gesprek. Helaas bleef blijkens de verslagen die ene olifant in de kamer onbenoemd: de andere betekenis van de afkorting ‘AI’, ofwel het Alternatief Inkomen van topbestuurders in de vaderlandse cultuur. Want hoe sinister: de top tien verdient er meer dan een minister.
Fair Practice Code
Organisator Kunsten ’92 – de ‘belangenorganisatie voor de hele culturele en creatieve sector’ – is penvoerder van de Fair Practice Code. Naar eigen zeggen: 'Een gedragscode voor ondernemen en werken in kunst, cultuur en creatieve industrie. De code is een moreel kompas voor iedereen die in of met de sector werkt. We vragen met de code voortdurende reflectie op ons werk.' Plus: 'De vijf waarden van de code zijn: solidariteit, diversiteit, vertrouwen, duurzaamheid en transparantie. Deze waarden kunnen we gebruiken als handvat en leidraad om een toekomstbestendige sector neer te zetten.'
Rechts verdienen
Het zijn vroom beleden woorden, die haaks staan op de conclusies uit het onthutsende artikel ‘Een maximum op topinkomens in de cultuursector’ van Ingrid van Frankenhuyzen (Cultureel Persbureau, okt. 2025). Frankenhuyzen benoemt het als ‘rechts verdienen’, iets wat 'de cultuursector niet helemaal vreemd is voor wie de directie-inkomens van de cultuurinstellingen kent. Zeker als je ze afzet tegen de verdiensten van anderen in openbaar-bestuursfuncties met een vergelijkbare of grotere zwaarte.' Ze vraagt zich af: 'Is directeur zijn van een lokaal kunstfonds als het Amsterdams Fonds voor de Kunst van meer (financieel) belang dan een minister? Of van haar "baas" de cultuurwethouder?'
Ministersalaris
Tien topbestuurders verdienden in 2024 meer dan het huidige ministersalaris van 205.991 euro!
Musea: Taco Dibbits € 231.999.00 (Rijksmuseum); Emilie Gordenker (Van Gogh) € 230.622,00; Rein Wolfs (Stedelijk) € 225.733,00.
Muziek: Sophia de Lint (Nationale Opera) € 231.130,00; Stijn Schoonderwoerd (Opera/Ballet) € 228.545,00; Dominik Winterling (Concertgebouw Orkest) € 210.531,00.
Ballet: Emily Molnar (Nederlands Dans Theater) € 224.807,00; Ted Brandsen (Nationaal Ballet) € 221.835,00.
Bubbling under: Op nr 11 prijkt het (Prins Bernhard) Cultuurfonds, directeur Cathelijne Broerse ontving in 2024 ‘een gift’ van € 200.414,00. De popsector komt er nog bekaaider van af:
Paradisodirecteur Geert van Itallie staat op 22 met een gage van slechts € 168.355,00 (klik hier voor het volledige salarisoverzicht).
Moreel kompas
Hoogste tijd voor een vervolgonderzoek naar het moreel kompas van deze bevlogen bestuurders. De Fair Practice Code vraagt immers om een 'voortdurende reflectie op ons werk'. Zelfs de wervingscampagnes in de landelijke pers om je erfenis te bestemmen voor het Cultuurfonds, het Rijksmuseum en andere culturele instellingen, krijgen opeens een doffe glans. Niet 'solidariteit, diversiteit, vertrouwen, duurzaamheid en transparantie' lijken opgeld te doen, maar eerder het toekomstbestendig streven naar een Alternatief Inkomen. Inderdaad: wie profiteert?
