Na vijfendertig jaar met een stel oude kameraden weer je eigen muziek kunnen spelen: dat mag gerust een wonder heten. Het overkomt de acht leden van Conjunto Angola 70, een groep die bestaat uit de overlevenden van maar liefst vijf andere bands uit een grijs maar glorieus verleden. De groep trad afgelopen weekend op tijdens Afrikafestival Hertme.
door Bram Posthumus
De Gouden Tijd van de Angolese populaire muziek duurde heel kort, van 1968 tot 1977. Vindt tenminste Samy Ben Redjeb, die een puike verzameling Angolese klassiekers uitbracht op zijn label Analog Africa. 'Je hoeft niet te luisteren naar wat daarna kwam', oordeelt hij – naar mijn idee nogal hard. Wat niet wegneemt dat Angola Soundtracks (de naam van de cd) wel laat horen wat een weergaloos mooie muziek er toen werd gemaakt.
Een van de mannen die verantwoordelijk was voor dat geluid is gitarist Botto Trindade. Hij is dolblij met de gehergroepeerde band. 'Het is goed dat de jeugd in Angola ook weer kennis kan nemen van onze muziek.' Of het moeilijk was om die oude muziek weer op te pakken? 'Nee, helemaal niet. We begonnen weer naar de oude cassettes te luisteren en we hadden het allemaal weer snel onder de knie.'
Revolutie
In het Angola van de jaren zeventig hoorde muziek onherroepelijk bij de revolutie, al werd het nog zo omfloerst gebracht. Tegelijk met de grote muzikale explosie van 1968 nam de zanger Luis Visconde een nummer op dat Chofer de Praça heette. Het vertelt het verhaal van een keurige Angolese jongeman die graag naar zijn vriendin wilde in de buitenwijken van de hoofdstad Luanda. De humeurige Portugese chauffeur stemt er met forse tegenzin mee in, want hij weet dat hij over zandwegen naar het meisje moet rijden – en dat voor zo’n rotjoch… Iedere goede verstaander hoorde daar een (tamelijk milde) kritiek in – op de Portugese kolonialen.
Dampende mix
Die jongeman zou na aankomst best eens met zijn vriendin naar een optreden kunnen zijn gegaan van Os Bongos, de band van Botto Trindade. Of van Oz Kiezos. Of Jovens da Prenda. Allemaal bands die leden hebben geleverd aan Conjunto Angola 70. Ruim veertig jaar geleden gaven zij aan het Angolese geluid een wilde wending. Niet meer het lievige Boudewijn de Groot-achtige geluid van iemand als Visconde; níks daarvan. Lokale dansmuziek was de bodem. (Ook vandaag staan Raúl Tollingas met zijn grote geluidsrasp, de dikanza, prominent midden op het toneel.) Daaroverheen gooiden de muzikanten een dampende mix van Congolese rumba, Cubaanse salsa, merengue en… veel elektrische gitaren. In de arme buitenwijken van Luanda ontstond de moderne Angolese stadsmuziek.
Geweldadige geschiedenis
Als die muziek dan zo goed was – en is –, waarom dan een hiaat van 35 jaar? Dat komt door de gewelddadige geschiedenis van het land. Eerst moesten de Portugezen hardhandig Angola uit gewerkt worden, wat na veertien jaar oorlog dan eindelijk gebeurde. Het was 1975. Daarna vlogen de verschillende bevrijdingsbewegingen elkaar naar de keel. Die burgeroorlog zou nog 27 jaar duren.
Het fatale jaar voor de muziek was 1977, toen er een grote volksopstand uitbrak tegen het bewind van de socialistische partij die vooral in de steden stevig in het zadel zat. Als reactie liet de regering een golf van geweld los, die aan minstens drie prominente muzikanten het leven kostte: David Zé, Arturo Nunez en Urbano de Castro. 'Ik kende Urbano persoonlijk', vertelt Botto Trindade. 'Hij was een van de grote pioniers van onze muziek. Hij was, zou je kunnen zeggen, de stem van het volk. Hij zong over wat mensen bezighield.'
Ongekende lol in Hertme
'Je zult nooit precies van ze horen wat er nu in 1977 gebeurd is’, zegt Samy Ben Redjeb. ‘Maar het zet je wel aan het denken: wat hebben die mensen allemaal meegemaakt…’
Die last van het verleden zag niemand terug toen afgelopen zaterdag 8 juli in Hertme op het toneel stonden. Wel de ongekende lol die ze hebben dat ze eindelijk weer hun muziek kunnen spelen, 'zolang god het ons toestaat', om met Trindade te spreken. Hopelijk is dat nog heel lang…
Klik hier voor meer informatie, op de site van Rasa, die de groep hier vertegenwoordigt.
